Ziekteverzuim berekenen: de vier kengetallen
Meer dan één percentage
Wil je weten hoe het met het verzuim in een organisatie staat? Dan heb je meer nodig dan één percentage. Vier kengetallen geven samen een eerlijk beeld: hoeveel tijd er verloren gaat, hoe vaak mensen zich ziek melden, hoe lang een ziekmelding duurt en wat dat kost. Op deze pagina lees je wat elk kengetal zegt en hoe ze samenhangen. Per kengetal vind je een eigen pagina met de formule en een rekenvoorbeeld.
De rekenregels op deze pagina's volgen de NVS-standaard voor verzuimregistratie. Die standaard is opgesteld onder regie van het CBS, samen met arbodiensten, bedrijfsartsen, overheden en softwareleveranciers. Zo kun je je cijfers vergelijken met die van andere organisaties.
De vier kengetallen
1. Ziekteverzuimpercentage (ZVP)
Het verzuimpercentage laat zien welk deel van de beschikbare werktijd verloren is gegaan door ziekte. Het is het bekendste kengetal en het getal waarmee je je vergelijkt met de branche of het landelijk gemiddelde. Volgens het CBS lag het verzuim onder werknemers in 2025 op 5,4 procent. Lees verder: verzuimpercentage berekenen.
2. Ziekmeldingsfrequentie (ZMF)
De ziekmeldingsfrequentie geeft aan hoe vaak een medewerker zich gemiddeld per jaar ziek meldt. Een hoge frequentie wijst vaak op kort verzuim. Daar zit meestal een andere oorzaak achter dan bij langdurig verzuim, zoals werkdruk, sfeer of motivatie. Lees verder: ziekmeldingsfrequentie berekenen.
3. Gemiddelde ziekteverzuimduur (GZVD)
De gemiddelde verzuimduur zegt hoeveel kalenderdagen een afgesloten ziekmelding gemiddeld duurt. Op zichzelf zegt dit getal weinig. Samen met het percentage en de frequentie laat het zien of verzuim vooral uit veel korte of uit een paar lange gevallen bestaat. Lees verder: gemiddelde verzuimduur berekenen.
4. Verzuimkosten
Verzuim kost een werkgever loon tijdens ziekte, vervanging en productieverlies. Hoe je die kosten berekent en welke posten je meeneemt, lees je in onze blog over het ziekteverzuimkostenpercentage berekenen.
Hoe de kengetallen samenhangen
De drie rekenkundige kengetallen hangen met elkaar samen. Ruwweg geldt: het verzuimpercentage is de frequentie maal de gemiddelde duur, gedeeld door het aantal dagen in een jaar. Een voorbeeld: meldt iedere medewerker zich gemiddeld 1,2 keer per jaar ziek en duurt een melding gemiddeld 15 dagen, dan kom je uit rond de 1,2 × 15 / 365 = 4,9 procent. Dit is een benadering, omdat lopende en gedeeltelijke ziekmeldingen anders meetellen.
Daarom heb je ze ook alle drie nodig. Twee organisaties met hetzelfde percentage kunnen een totaal ander verzuimprobleem hebben. Bij de ene melden veel mensen zich kort ziek, bij de andere zijn een paar medewerkers langdurig uitgevallen. De aanpak die daarbij hoort is ook anders.
Kalenderdagen of werkdagen?
Je kunt verzuim tellen in kalenderdagen of in werkdagen. Tellen in kalenderdagen is eenvoudiger, omdat je niet per medewerker hoeft vast te leggen op welke dagen hij werkt. Bij flexibele roosters is dat een groot voordeel. Wie in werkdagen telt, rekent nauwkeuriger met de werkelijke uren, maar heeft meer administratie.
Belangrijker dan de keuze is dat je één methode consequent gebruikt. Vergelijk je met een branchecijfer, kijk dan hoe dat cijfer berekend is. Tel ook gedeeltelijk verzuim naar verhouding mee, anders komt het percentage te hoog uit.
Op groepsniveau is het verschil tussen beide methodes in het uiteindelijke verzuimpercentage verwaarloosbaar klein. Voorwaarde is wel dat je deeltijd en gedeeltelijk verzuim naar verhouding meetelt. CompuCase rekent daarom in kalenderdagen, gecorrigeerd voor deeltijd. Zo heb je niet de administratieve last van de werkdagenmethode, maar wel de nauwkeurigheid.
Let op bij kleine organisaties
Bij een organisatie met minder dan zo'n 50 medewerkers schieten de cijfers snel alle kanten op. Eén langdurig zieke medewerker kan het percentage verdubbelen. Kijk daar vooral naar het verzuimpatroon per medewerker en naar de ontwikkeling over meerdere jaren.
Kengetallen zonder rekenwerk
Verzuimsoftware zoals CompuCase berekent deze kengetallen automatisch uit de verzuimregistratie. Benieuwd hoe dat eruitziet? Plan een demo.